ამ მნიშვნელოვან თემაზე გვესაუბრება ონკოგინეკოლოგი ციცი მესხი, რომელსაც მრავალწლიანი გამოცდილება აქვს საშვილოსნოს ყელის კიბოს დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მიმართულებით.
ციცი მესხი,
- ამ პერიოდში სოციალურ ქსელში მრავლად ვხვდებით სტატიებსა და ვიდეომიმართვებს აღნიშნულ თემაზე,მაგრამ მათი უმეტესობა ეხება საშვილოსნოს ყელის კიბოს ბრტყელუჯრედოვან ფორმას, რომლის განვითარება და პროგრესირება დაკავშირებულია პაპილომავირუსთან (HPV) — განსაკუთრებით მის ონკოგენურ შტამებთან.
- საქართველოში ფუნქციონირებს ერთ-ერთი საუკეთესო სკრინინგული პროგრამა, რომელიც მიზნად ისახავს ამ დაავადების კიბოსწინარე მდგომარეობების დროულ აღმოჩენასა და მკურნალობას და ხელმისაწვდომია ქვეყნის განსაზღვრული ასაკის ყველა მოქალაქისთვის.
-თუმცა მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევების 5%-ზე ნაკლები არ არის დაკავშირებული პაპილომავირუსთან. ეს რაოდენობრივად მცირე წილია დაავადების საერთო სტრუქტურაში, მაგრამ უკიდურესად მნიშვნელოვანი, რადგან თითოეული სიცოცხლე უძვირფასესია.
-ვინაიდან ჩამოთვლილი პათოლოგიები უმეტესწილად არ არის დაკავშირებული HPV-ის ონკოგენურ შტამებთან და არ არის მგრძნობიარე სკრინინგში გამოყენებული დიაგნოსტიკური მეთოდების მიმართ, სკრინინგული კვლევების პარალელურად აუცილებელია სპეციალისტთან რეგულარული ვიზიტი.
-სწორედ ამიტომ მსურს თქვენი ყურადღება გავამახვილო საშვილოსნოს ყელის იშვიათ სიმსივნეებზე, მათ კლინიკურ მიმდინარეობაზე, დიაგნოსტიკის თავისებურებებსა და მკურნალობის გზებზე. ინფორმირებულობა — სიცოცხლის გადარჩენის ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი იარაღია.
საშვილოსნოს ყელის იშვიათი სიმსივნეები
საშვილოსნოს ყელის სიმსივნეთა უმრავლესობა წარმოდგენილია ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომით და ადენოკარცინომით.
იშვიათი ჰისტოლოგიური ფორმები შეადგენენ დაახლოებით 5%-ზე ნაკლებს, თუმცა ხასიათდებიან აგრესიული მიმდინარეობით, ადრეული მეტასტაზირებით და ხშირად არასახარბიელო პროგნოზით.
ძირითადი იშვიათი სიმსივნეებია:
- ნეიროენდოკრინული კარცინომა
- ადენოიდ-ცისტური კარცინომა
- ნათელუჯრედოვანი კარცინომა
- სარკომები და შერეული სიმსივნეები
- პირველი საშვილოსნოს ყელის ლიმფომა
1. ნეიროენდოკრინული კარცინომა (NECC)
- <2% საშვილოსნოს ყელის კარცინომებიდან
- უფრო ხშირია 30–50 წლის ასაკში
- ხშირად ასოცირებულია HPV 18 ტიპთან
ჩივილები:
- არარეგულარული ან პოსტკოიტალური სისხლდენა
- უხვი, წყლიანი გამონადენი
- მენჯის ტკივილი
დიაგნოსტიკა:
- გინეკოლოგიური გასინჯვა — მოცულობითი, რბილი წარმონაქმნი
- ბიოფსია
- იმუნოჰისტოქიმიური კვლევა
- MRI / CT / PET-CT — დაავადების გავრცელების დასადგენად
მკურნალობა:
- მულტიმოდალური მიდგომა
- ადრეულ სტადიაზე — რადიკალური ჰისტერექტომია + ქიმიოთერაპია
- ლოკალურად გავრცელებული პროცესის დროს — ქიმიო-რადიოთერაპია
პროგნოზი:
- არასახარბიელო
- 5-წლიანი გადარჩენადობა: I სტადია — დაახლოებით 30–40%, შორსწასული ფორმები — <15%
2. ადენოიდ-ცისტური კარცინომა (ACC)
- უკიდურესად იშვიათი დაავადება
- უფრო ხშირია პოსტმენოპაუზურ ასაკში
ჩივილები:
- ქრონიკული სისხლდენა
- მცირე მენჯის ტკივილი (პერინევრული ინვაზიის გამო)
- დისპარეუნია (მტკივნეული სქესობრივი აქტი)
დიაგნოსტიკა:
- ბიოფსია და ჰისტოლოგიური კვლევა
- MRI — ლოკალური გავრცელების შეფასებისთვის
მკურნალობა:
- ქირურგიული ჩარევა
- ხშირად ადიუვანტური რადიოთერაპია
პროგნოზი:
- შედარებით ნელი ზრდა
- მაღალი ლოკალური რეციდივის რისკი
- შორეული მეტასტაზები შესაძლოა გვიან გამოვლინდეს
3. ნათელუჯრედოვანი კარცინომა (CCC)
- შესაძლოა ასოცირებული იყოს DES-ის ინტრაუტერულ ექსპოზიციასთან
- უფრო ხშირად გვხვდება ახალგაზრდა ქალებში
ჩივილები:
- ვაგინალური სისხლდენა, გამონადენი
- ზოგჯერ უსიმპტომო მიმდინარეობა
დიაგნოსტიკა:
- ციტოლოგია ხშირად ნაკლებად მგრძნობიარეა
- აუცილებელია ბიოფსია ჰისტოლოგიური და იმუნოჰისტოქიმიური კვლევით
მკურნალობა:
- ქირურგიული მკურნალობა
- საჭიროებისამებრ — ქიმიო-რადიოთერაპია
პროგნოზი:
- დამოკიდებულია დაავადების სტადიაზე
- ადრეულ სტადიაზე პროგნოზი შედარებით კარგია
4. საშვილოსნოს ყელის ლიმფომა (CL)
- სისტემური ლიმფომისგან განსხვავებით ლორწოვანი გარსი ხშირად ინტაქტურია
ჩივილები:
- სისხლდენა
- საშვილოსნოს ყელის გადიდება
- ტკივილი მცირე მენჯში
დიაგნოსტიკა:
- ღრმა ბიოფსია
- იმუნოფენოტიპირება (CD20 და სხვ.)
მკურნალობა:
- ქიმიოთერაპია
- ქირურგიული ჩარევის როლი მინიმალურია
პროგნოზი:
- შედარებით უკეთესია, სწორი და დროული დიაგნოსტიკის შემთხვევაში
5. საშვილოსნოს ყელის სარკომა (CS)
- იშვიათი, მაგრამ აგრესიული ავთვისებიანი სიმსივნე
- ვითარდება საშვილოსნოს ყელის მეზენქიმური ქსოვილებიდან
სიმპტომები:
- არარეგულარული ან ძლიერი ვაგინალური სისხლდენა
- მენსტრუაციებს შორის სისხლდენა
- მენჯის ტკივილი
- ვაგინალური გამონადენი
- მოგვიანებით — სისუსტე და წონის კლება
დიაგნოზი ეფუძნება:
- გინეკოლოგიურ გასინჯვას
- პაპ-ტესტს (ხშირად არასაკმარისია მარტო)
- ბიოფსიას — დიაგნოზის ოქროს სტანდარტი
- გამოსახვით კვლევებს (ულტრაბგერა, MRI, CT)
- ჰისტოლოგიურ და იმუნოჰისტოქიმიურ კვლევებს
მკურნალობა:
- ინდივიდუალურია და მოიცავს ქირურგიულ მკურნალობას (ხშირად — ჰისტერექტომია), ქიმიოთერაპიას და რადიოთერაპიას
- ხშირად კომბინირებული მიდგომა
პროგნოზი:
- დამოკიდებულია სიმსივნის ტიპსა და სტადიაზე
- დიაგნოზის დროულობაზე და მკურნალობაზე რეაგირებაზე
- სარკომები უფრო აგრესიულია, რის გამოც ადრეული დიაგნოზი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია
დასკვნა:
- საშვილოსნოს ყელის იშვიათი სიმსივნეები ხშირად დიაგნოსტირდება გვიან
- დიაგნოსტიკური შეცდომის რისკი მაღალია
- ციტოლოგია ხშირად არაინფორმატიულია
- აუცილებელია ბიოფსია და იმუნოჰისტოქიმიური კვლევა
- მკურნალობა ინდივიდუალურია
- მულტიდისციპლინური გუნდი გადამწყვეტია სასურველი შედეგის მისაღწევად
- ნახვები:92
